Enter your keyword

Chỉ xác

170,000

In stock N/A .

Mô tả

5 (100%) 4 vote[s]

Chỉ xác còn gọi là chỉ thực, xuyên chỉ thực, xuyên chỉ xác.

Tên khoa học Citrus sp.

Thuộc họ Cam Rutaceae. Chì thực (Fructus Aurantii immaturi) và Chỉ xác (Fructus Citri aurantii) đều là quả phơi khô cùa chừng hơn 10 cây chì Citrus và Poncirus thuộc họ Cam Rutaceae nhưng thu hái ờ thời kỳ khác nhau.

Chỉ thực là quả hái vào lúc còn non nhỏ, có khi do bị gió mạnh tự rụng dưới gốc cây (theo chữ Trung Quốc chi là tên củy, thực là quả). Chỉ xác là quả hái vào lúc gần chín.

Thường bổ đôi dể phơi cho chóng khô.

Chỉ xác thường to hơn chỉ thực và thuờng bổ đôi. Chỉ vẫn là tên cây, xác là còn vỏ và xơ vì quả bổ đôi phơi khô ruột quả bị quắt lại.

A. Những cây cung cấp chỉ thực và chỉ xác

Ngay tại Trung Quốc, người ta cũng hái chì thực và chì xác ờ rất nhiều cây khác nhau, đây chỉ kể một số cây chính:

1. Poncirus trifolia Raf. tên Trung Quốc là chỉ hay cáu kết.

2. Citrus wilsonii Tanaka tên Trung Quốc là hương viên.

3. Citrus aurantium L. Tên Trung Quốc là toan đăng hay câu đầu đăng, bì đẩu đăng.

4. Citrus aurantium L. var amara Engl. tên Trung Quốc là đại đại hoa.

Ở Việt Nam ta cũng hái rất nhiều cây khác nhau thuộc họ Cam quít, việc xác định tên chính xác còn chưa làm được. Thường người ta nói đến cây chấp có lẽ thuộc vào cây Citrus hystrừ D. c.

Một số vị thuốc khác có tại Kiều Gia Đường:

  1. Ba kích
  2. Sâm cau
  3. Toả dương
  4. Cát cánh

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Những cây có thể cho chỉ thực và chỉ xác mọc hoang và được trồng ở nhiều nơi miền Bắc và mién Nam nước ta.

Những năm trước thu mua ở nhiều tỉnh, nhung ưong năm 1962 chỉ thu mua chù yếu Hà Tĩnh.

Ta có thể nghiên cứu sừ dụng những q rụng ờ những nông trường trổng chanh cam cúa tại các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, Nghệ An, Tha] Hóa.

Muốn có chỉ thực, thường vào các tháng tháng 6, người ta nhật những quà non. rụng dư5i gốc cây, rồi đem phơi khô hay sấy kh Nếu quả to thì bổ đôi mà phơi cho chóng. K phơi khống nên phơi nắng quá, quả sẽ có mi vàng xâu. Muôn có chỉ xác vào, tháng 7-8 hái nhữr quà gần chín, vò còn xanh, bổ dôi rồi phơi hi sấy khô.

C. Thành phần hóa học

Chỉ thực, chỉ xác cùa ta chưa thấy có tài lũ nghiên cứu. Nghiên cứu chỉ thực cùa tỉnh Tứ Xuyên Trur > Quốc, năm 1958 hệ dược, Viện y học Bắc Kir tìm thấy 0,09% ancaloit; 20,49% glucozit; 5,86 saponin. Trong chỉ xác tại đó người ta chi thấy có 9,89′ glucozit. Các hoạt chát khác chưa rõ.

D. Tác dụng dược lý

Trong những năm 50, một sô tác giả Trur Quốc đã nghiên cứu tác dụng của chỉ thực và c xác trên súc vật. Sau đây là một số kết quả: J. Tác dụng trên tử cung và trên dạ dày, ruị Năm 1955, Diêm ứng Bổng báo cáo (Trung H( y học tạp chí 5: 433-437) đã dùng xuyên chì thụ giang chỉ xác, giang chỉ thực, hồ chỉ xác, hồ c thực chế thành dung dịch nước 100% (thể tícl rồi thí nghiệm trên động vật thì thấy rằng trên cung cô lập cùa chuột nhắt, dù có thai hay khór có thai, đều có tác dụng ức chế, nhung cũng < trường hợp không thấy tác dụng.

Đối với tử CUI thỏ cô lập hay tại chỗ, dù có chửa hay không < chửa đều có tác dụng hưng phấn, nhung cũng < trường hợp không tác dụng hay có tác dụng I chế. Đối với mẩu ruột cô lập của chuột nhắt t chủ yếu thấy tác dụng ức chế, nhung cũng < trường hợp không thấy phát sinh phàn ứng. Đ với 36 lần thí nghiệm trên mẩu ruột tại chỗ t 70% thấy có tác dụng ức chế.

Tác giả còn dũng chỉ thực, chỉ xác chế thài cồn thuốc và cao lỏng để thí nghiệm so sánh v dung dịch nước thì thấy tác dụng giống nhau. sánh với tác dụng của adrenalin, thì tác dụng cũng giống nhau. Tuy nhiên tác dụng của thí nghiệm so sánh trên tử cung cô lập của chuột nhắt hay trên mẩu ruột cô lập của chuột nhắt hay trên mẩu ruột cô lập của thỏ thì thấy tác dụng của adrenalin ngắn hơn là tác dụng của cồn chỉ xác và cao lỏng chỉ xác.

Năm 1956, Chu Tử Minh (Trung Hoa y học tạp chí 10: 946-953) đã báo cáo dùng giang chỉ thực và giang chỉ xác, xuyên chi thực xuyên chỉ xác chế thành thuốc sắc 100% (theo thể tích) cho súc vật uống và thụt (đối với thỏ) hoặc cho vào qua lỗ dò của tử cung thỏ, dạ dày và ruột chó dẻ thí nghiệm làu dài, thì thấy đổi với tử cung của thỏ, dù có chửa hay không có chửa đều thấy tác dụng hưng phấn, đi tới co thắt mạnh lên, có thể tới co cứng.

Đối với dạ dày và ruột chó cũng thấy tác dụng hưng phấn, làm cho dạ dày và ruột chuyên động mạnh lên nhưng có quy luật.

Tác giả cho rằng phản ứng của tử cung thỏ và cùa người đối với thuốc rất giống nhau, vây có phải vì chỉ thực và chỉ xác có tác dụng hưng phấn đối với tử cung cùa thỏ mà trong đông y đã dùng chỉ thực, chì xác để chữa sa tử cung, còn tác dụng trên dạ dày và ruột cô lặp hoàn toàn ngược lại với tác dụng trên dạ dày và ruột tại chỗ có phải là có quan hệ đối với vỏ não khổng.

2. Tác (lụng trên mạch máu, hộ máy tiết niệu và hô liấp: Diêm ứng Bổng đã dùng nước sắc 100% chi thực và chì xác thí nghiệm đối với huyết áp cùa chó đánh mẻ, do dung tích thận, lượng nước tiểu, tác dụng trên tim ếch cô lập (phương pháp Straub), trển huyết quản một loại cóc (theo phương pháp Frohlich) và trên khí quản cùa chuột bạch đã đi đến những kết quả sau đây.

a) Huyết áp tăng cao, dung tích của thận giảm xuống.

b) Nồng độ thấp làm cho tim cô lập của loại cóc co bóp mạnh, nhưng ở nồng độ cao, sự co bóp lại giảm.

c) Tiêm tĩnh mạch chó gày mê thì thấy tiết niệu tạm thời ngùng lại.

d) Có tác dụng co thắt nhẹ đô’i với mạch máu của loại cóc.

e) Không thấy tác dụng giãn nỡ hay co thát đối với chi khí quàn của chuột bạch. Thi nghiệm bằng cổn hay cao lỏng chỉ thực và chì xác đều thấy kết quả tương tự.

E. Công dụng và liều dùng

Chỉ thực và chì xác đều là những vị thuốc thông dụng trong dông y.

Theo tài liệu cổ chỉ thực và chỉ xác có vị đắng, chua, tính hơi hàn, vào hai kinh tỳ và vị. Tác dụng phá khí, tiêu tích, hóa đờm, trừ bĩ (báng ờ bụng), lợi cách, khoan hung.

Chỉ thực, chỉ xác tác dụng giống nhau nhưng chỉ xác yếu hơn. Mặc dẩu trong các quả này lúc tươi có chứa tinh dẩu, nhưng người ta ít chú ý dùng tinh dầu, vì các vị này càng để lâu càng cho là tốt hơn. Cả hai vị đều là những thuốc có tác dụng giúp sự tiêu hóa, trừ đờm, táo thấp, lợi tiểu tiện, ra mồ hôi, yên dạ dày, ruột v.v… Ngày dùng 6 đến 12g (có thể dùng hơn) dưới dạng thuốc sắc. Dùng riêng hay phối hợp với các vị thuốc khác.

Đơn thuốc có chỉ thực vỏ chỉ xác

Chì truật thang: Chỉ thực 20g, bạch truật 6g, nước 600ml, sắc còn 200ml. Chia 3 lần uống trong ngày. Dùng trong những trường hợp dạ dày và gan kém hoạt động, không đi ỉa được (đơn thuốc cùa Trương Trọng cảnh).

Bài thuốc chữa trẻ con đi lỵ, ăn uống thất thường: Chi xác sấy khổ tán nhỏ. Mỗi ngày cho uống 2 lần, mồi lán 3g. Chữa dại tiện khó khàn: Chỉ thực 20g, bố kết 20g. Hai vị tán nhỏ, làm thành viên bằng hạt ngô. Mỗi ngày uống 10 viên vào buổi tối, trước khi đi ngủ.

Người la còn dùng chì thực và chi xác dể chữa ho, hen, đờm xuyễn. Tuy nhiên trong đông y, người ta còn khuyên là phụ nữ có mang, gầy yếu và những người tỳ vị hư hàn mà không thấp và tích trộ thì không nên dùng.

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Chỉ xác”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

ĐẶT MUA SẢN PHẨM

Phí vận chuyển toàn quốc chỉ 0-20.000Đ (Giao hàng, thu tiền tận nhà)

Bỏ trống ô số lượng nếu bạn cần tư vấn

Chúng tôi sẽ liên hệ lại ngay khi nhận được thông tin