Enter your keyword

Hạ khô thảo

320,000

In stock N/A .

Mô tả

Rate this post

Tên khoa học Brunella (Prunella) vulgaris L.

Thuộc họ Hoa môi Lamiaceae. Ta dùng cụm hoa và quả phơi hay sấy khỏ (Flos Brunellae cum Fructu) cùa cây hạ khô thảo.

Theo người xưa cày này sau ngày hạ chí (mùa hạ) thì khô héo nên gọi là hạ khô thảo (trên thực tế ở nước ta, mùa hạ cây vẫn tươi tốt).

A. Mô tả cây

Cây Hạ khô thảo là một cây sống dai có thân vuỏng màu hơi tím đỏ, lá mọc đối, hình trứng hay hình mác dài, mép nguyên hoặc hơi có răng cưa, có ít lông ờ thân và lá. Cụm hoa mọc ở đầu cành giống như bông do nhiều hoa có cuống ngấn mọc vòng, mỗi vòng có 5 – 6 hoa. Đài hoa có 2 môi, môi trên có 3 răng, mòi dưới có 2 răng, hình 3 cạnh. Cánh hoa màu tím nhạt hình môi, môi trên như cái mũ, môi dưới xẻ ba, thùy giữa rộng hơn. Nhị 2 dài, 2 ngắn, đều thò ra khỏi tràng. Bầu có bôn ngăn. Vòi nhỏ dài. Quả nhỏ cứng.

Các vị thuốc khác có tại Kiều Gia Đường:

  1. Bồ công anh
  2. Ngưu tất
  3. Hương phụ
  4. Bán hạ

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Cây này hiện nay mới phát hiện được ở Sapa (Lào Cai), Tám Đảo (Vĩnh Phúc), Hà Giang vào các tháng 4, 5, 6 rất nhiêu, sang đến tháng 8 một số đã lụi đì. Đã được khai thác. Trước đây phải nhập cùa Trung Quốc. Hiện nay nhiều nơi như Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tỉnh nói có hạ khô thảo nhưng chưa được xác minh. Vào mùa hạ, khi một số quả đã chín thì hái cành mang hoa và quả phơi hay sấy khô. Có người dùng cả bộ phận trên mặt đất (tháo) hái về phơi hay sấy khổ để dùng.

C. Thành phần hóa học

Hiện nay hãy còn ít tài liệu nghiên cứu về cây này. Mới chỉ biết rằng cành mang hoa và quả chứa chừng 3.5% muối vô cơ tan trong nước. Trong số muối vô cơ này, 68% là kali clorua, ngoài ra còn thấy một chất có tính chất ancaloit.

Hoạt chất khác chưa rõ, gần đây có tác giả lấy được từ cây Brunella vulgaris L. var. lilacìna Nakai (Nhật Bàn dược học tạp chí, 1956, 76, 974) hái vào tháng 6 khi ra hoa, chừng 0,56% chất axit ursolic C.H..O,.

D. Tác dụng dược lý

1. Cừu Bảo, Điền Tinh Quang và Đào Thanh Cát (1940, Hòa hán dược dụng thực vật) đã thí nghiệm lấy các muối vô cơ trong nước sắc hạ khô thào, chế thành thuốc tiêm, tiêm tĩnh mạch thỏ, lập tức thấy huyết áp hạ xuống, vận động hỏ hấp tăng lên, tác dụng lợi tiểu rõ rệt như các muối kali khác. Do đó suy ra rằng sở dĩ hạ khô thào có tác dụng là do lượng muối kali khá cao.

2. Theo báo Y học Liên Xô, 1951 (kỳ 6 nãm thứ bảy) và Y dược học (quyển 4 kỳ 6, 1951) các chất tan trong nước cùa hạ khô thảo có tác dụng hạ huyết áp lâu dài trên bệnh nhân và làm hết các triệu chứng khó chịu của bệnh cao huyết áp.

3. Có nơi nhân dân Trung Quốc dùng nấu nước uống thay nước trà.

4. Tài liệu cổ nói vị hạ khô thảo có tác dụng chữa loa lịch (lở loét, ưàng nhạc, mụn nhọt, dò ở ưên đầu) rất có công hiệu.

5. Bản thào cương mục của Lý Thời Trân (thế kỳ 16) có kổ một trường hợp ông dùng chữa bênh nhức mắt rất công hiệu như sau:

“Có một người con trai đau ờ trong con ngươi, nhức cả bên quãng xương đẩu lông mày và sưng đau thêm nửa đẩu, dùng hoàng liên nhỏ vào lại càng đau thêm, uống các thứ thuốc khác cũng đều không công hiệu, liền dùng ngải cứu ở các huyệt quyết âm, thiếu dương tức thời khỏi đau ngay, nhưng cách dó chỉ nửa ngày lại đau, cứ nhùng nhằng như thế tới hơn một tháng, liền dùng hạ khô thảo 2 lạng (80g), hương phụ (cù gấu) 2 lạng (80g), cam thảo 4 đồng cân (16g). Các vi cùng tán bôt, mỗi \in \i6rvg, \ A6rvg TUÕ\ (6g) hòa với nước chè, uống khỏi miệng, đau nhức bớt ngay. Tiếp đó chỉ uống 4-5 lần nữa bệnh khỏi hẳn”.

Cùng trong tài liệu đó, Lý Thời Trân có kể một tác giả khác là Lé Sĩ Cư trong bộ sách Giản dị phương nói hạ khô thảo chữa chứng đau mắt. Lâu Toàn Thiện (một tác giả cổ khác) nói: “Hạ khô thảo chữa chứng đau nhức con ngươi, càng về đêm càng đau kịch rất hay”.

Chứng đau mắt này nếu đùng vị khổ hàn đấng và lạnh (như hoàng liên) mà nhỏ vào lại càng đau thêm, nhưng dùng hạ khỏ thảo rất hay.

E. Công dụng và liều dùng

Tính vị theo đông y: VỊ đắng, cay, tính hàn, không dộc, vào hai kinh can và đởm. Có tác dụng thanh can hỏa, tán uất kết, tiêu ứ sáng mắt, làm thuốc chữa loa lịch, giải trừ nhiệt độc ở tử cung và âm hộ.

Những bài thuốc dùng hạ khô thảo trong nhân dán

1 . Chữa tràng nhạc, mã đao: Hạ khô thảo 5 lạng (200g) đun lấy nước đặc uống, uống trước khi ăn cơm 2 giờ. (Bài thuốc trích trong sách “Tiết thị ngoại khoa-£ú« thảo cương mục”). Cũng bệnh trên, có thể dùng hạ khô thảo, hương phụ, bối mẫu, viễn chí cùng đun lảý nước đặc uống rất hay, không nên coi thường (sách “Kinh nghiệm phương-Bảrt tháo cương mục”).

2. Chữa xích bạch đới: Hạ khô thảo tán nhỏ, mỗi lần uống 8g với nước cơm (sách “Từ thị phương”).

3. Chữa tràng nhạc (loa lịch) hạ khô thảo 8g, cam thảo 2g, nưóc 3 bát (600ml) sắc còn 200ml chia 3 lần uống trong ngày.

4. Thông tiểu tiện: Hạ khô thảo 8g, hương phụ từ 2g, cam thảo Ig, nước 600ml, sắc còn 200ml chia ra 3 lần uống trong ngày.

5. Bị đánh hay bị thương dùng hạ khô thảo tươi tán nhỏ đắp vào vết thương. Có thể dùng chữa bệnh cao huyết áp với liều 6-15g dưới dạng thuốc sắc.

Chú thích:

Hiện nay một số người buôn thuốc nam ở ta và thuốc bắc có thu mua và bán một vị mang tên là hạ khô thảo hay hạ khô thảo nam, hoặc hạ khô thảo Nghệ An hoặc cây cải ơời, cải ma.

Cây này được xác định là Blumea subcapitala DC thuộc họ Cúc Asteraceac {Compositae) vậy hoàn toàn không giống cây hạ khô thảo ở Sapa và trước đây ta vẫn nhập cùa Trung Quốc. Hiện nay Cải trôi đã được xách định tên là Blumeca Lacerra (Brm.f.) DC.

Theo Cayla ựourn. Agric. Trop. 9, 1909, 253) cây cải trời có tinh dầu màu vàng, mùi nồng vì chứa camphora nhiều hơn ở cây đại bi (Blumea balsamifera). Theo Baslas K. K. và Deshapande s. s. tinh dầu cải trời có 66% cineol, 10% d- fenchon và 6% citral.

Tuy nhiên, trong thục tế chữa bệnh lâu đời của nhiều ông lang, vị thuốc này cũng chữa có kết qủa nhiểu trường hợp bệnh ngoài da. Chúng tôi thấy vẫn tiếp tục nên dùng với tên là cải trời hay cải ma đổ tránh nhầm lẫn.

Đồng thời nên chú ý nghiên cứu, triổn vọng có thể thêm một vị thuốc quý nữa. Cải trời là một loại cỏ cao 30-59cm, mọc thảng. Lá phía dưới đơn hoặc hơi xẻ, mép có răng cưa, dài 7cm, rộng 3-4 cm, có nhiều lông nhất là mặt dưới. Hoa hình đầu.

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Hạ khô thảo”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

ĐẶT MUA SẢN PHẨM

Phí vận chuyển toàn quốc chỉ 0-20.000Đ (Giao hàng, thu tiền tận nhà)

Bỏ trống ô số lượng nếu bạn cần tư vấn

Chúng tôi sẽ liên hệ lại ngay khi nhận được thông tin