Enter your keyword

Hà thủ ô

700,000

In stock N/A .

Mô tả

Rate this post

Hà thủ ô hay còn gọi là thủ ô, giao đằng, dạ hợp, địa tinh, khua lình (Thái), mãn đăng tua lình (Lào-Sàm Nưa), mằn năng ón (Thổ). Mần đãng=khoai lang, tua lình=con khỉ, vì giống củ khoai lang mọc ờ chỗ khỉ hay đi lại.

Tên khoa học Polygonum mulliflorum Thunb. Fallopia multiflora, (Pteuropterus cordatus Turcz).

Thuộc họ Rau răm Polygonaceae. Hà thù ô đỏ (Radix Polygon! multiflori) là rễ củ phơi khô của cây hà thủ ô.

A. Lịch sử hà thủ ô

Trong Bản thảo cương mục ghi lịch sù hà thù ô như sau: “Thứ thuốc này vốn tên là giao đằng, sau vì ông Hà Thủ Ô uống nên mới đổi tên: Hà Thủ Ô người ờ huyên Nam Hà thuộc Thuận Châu, có tổ tên là Năng Tự, cha tên là Điền Tú”.

Năng Tự vốn có tên là Điển Nhi. Điền Nhi khi sinh ra yếu ớt. Nãm 58 tuổi vẫn không vợ con, thường ham đạo thuật, theo các thầy học đạo ở núi. Một hồm uống rượu say nằm ở sưcm núi bỗng thấy hai gốc cây leo cách xa nhau tới 3 thước (thước cổ=0,30m vậy cách nhau 0,90m chú thích của Đ. T. L).

Cành lá quấn với nhau, lâu lâu lại rời nhau ra rồi lại quấn với nhau như trước. Điền Nhi thấy làm lạ, sáng hôm sau đào lấy củ đem về hòi mọi người, khống ai biết là củ gì. Sau đó một ỏng già từ phương xa lại chơi, Điền Nhi đem ra hỏi, ống già bảo: Anh đã không có con mà thứ cày này lại có sự lạ như vậy có lẽ là một vị thuốc thán tiên nên dem sắc mà uống. Điển nhi liền đem tán bột, mỗi lán uống 1 đổng cân (= 4g-chú thích của Đ. T. L). Hoà với rượu, uống luồn 7 ngày, đã nảy ra ý tưởng tình dục, uống luôn vài tháng, thời mạnh khoẻ như người thường. Vì thế nên uống mãi, dần dần tăng thêm tới 2 đồng cân (=8g). Uống suốt một năm các bệnh tật déu khỏi, tóc đương trắng hoá đen, vẻ mặt trẻ lại, trong khoảng 10 nãm sinh được vài con giai, do đó mới đối tên là Năng Tự. Cùng với con là Điền Tú tiếp tục cùng uống thứ bột đó mà thọ tới 160 tuổi.

Điền Tú sinh ra Thù Ô. Thủ Ô cũng uống mà sinh được vài con trai, thọ tới 130 tuổi tóc vẫn còn đen. Có người là Lý An Kỳ bạn thân với Thủ Ô, lấy được bài thuốc đó đem về uống cũng sống rất lâu và thuật lại truyện trên…” Chúng tôi ghi lại đây chút ít lịch sử để hiểu tác dụng và cách dùng cùa người xưa.

Một số vị thuốc khác có tại Kiều Gia Đường:

  1. Ba chạc
  2. Đan sâm
  3. Đương quy
  4. Ích trí nhân

B. Mô tả cây

Cây hà thủ ô còn có tên là giao đằng vì dây leo xoắn vào nhau, hoặc dạ hợp vì dêm quấn vào nhau(?). Tên khoa học Polygonum muitiflorum (Polygonum là có nhieu đốt, nhiều mắt, multiflorum là nhiều hoa, vì cây có nhiều đốt, nhiều hoa). Đây là một loại dây leo, sống nhiều năm. Thân mọc xoắn vào nhau. Mặt ngoài thân có màu xanh tía có những vân hoặc bì khổng, mặt thân nhấn, không có lóng. Lá mọc so lc, có cuống dài. Phiến lá hình tim hẹp, dài 4-8cm, rộng 2,5-5cm, đầu nhọn, phía cuống hình tim, hoặc hình mũi tên, mép nguyên hoặc hơi lượn sóng, cả hai mặt đều nhẵn và khồng có lông. Lá kèm mỏng, màu nàu nhạt ôm lấy thân. Hoa nhỏ, đường kính 2mm, có cuống ngắn l-3mm. Hoa mọc thành chùm nhiều nhánh. Cánh hoa màu trắng. Nhị 8 với 3 nhị hơi dài hơn. Bầu hình 3 cạnh, vòi ngắn gồm 3 cái rời nhau, nuốm hình mào gà, rũ xuống. Mùa hoa tháng 10, mùa quả tháng 11

C. Phân bố, thu hái và chế biến

Hà thủ ô mọc hoang ở rừng núi, nhiều nhít ở các tỉnh Tây Bắc sau đến các tỉnh Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Lào Cai, Lai Châu, Tây Nguyên. Có mọc ở Trung Quốc (Giang Tô, Quảng Đông, Tứ Xuyên, Hồ Bắc, Phúc Kiến), Nhật Bản.

Cây chưa được trồng: Có thể trồng bằng dây hay bằng hạt. Sau 4-5 năm trở lên mới có thể thu hoạch. Thu hoạch cây mọc hoang thường tiến hành vào mùa thu hay mùa xuân, mùa thu tốt hơn.

Đào vể rửa sạch đất, bổ đôi hay bổ tư, đồ rồi phơi khô, có nơi không đồ mà phơi ngay, muốn có hà thủ ô miếng thi hái vể còn tươi, đem thái ngay, đồ chín rồi phơi hoặc đổ chín rồi mới thái và phơi.

Có nhiều người đồ hà thù ô với đậu đen, đồ rồi phơi, phơi khô lại đồ với đậu đen làm như vậy 9 lần đổ, 9 lần phơi cho miếng hà thủ ô đen mới dùng, gọi là hà thủ ô chế.

D. Thành phần hoá học

Hà thủ ô đã được hai nhà nghiên cứu Nhật Bản nghiên cứu từ năm 1923 (Nhật Bản dược học tạp chí, 42: 144, 1923). Theo các tác giả, hà thù ỏ của Tứ Xuyên, Trung Quốc có các chất sau đây: Các chất anthraglucozit

VỚI tỷ lệ 1,7% trong đó chủ yếu là chrysophanola, emodin và rhein. Ngoài ra còn có chất đạm 1,1%, tinh bột 45,2%, chát béo 3,10%, chít võ cơ 4,5%, các chất tan trong nước 26,40%, lexitin.

Chúng ta đều biết rằng lexitin là một photphatit kết quả cùa sự kết hợp giữa axit glyxerophotphoric với một phăn tử cholin và hai phân tử axit béo.

Lexitin thường được dùng trong những trường hợp thiếu dinh dưỡng, thần kinh suy nhược. Các anthraglucozit có tác dụng làm tãng sự bài tiết của dịch tràng, xúc tiến sự co bóp của ruột giúp cho sự tiêu hoá và cải thiện dinh dưỡng

E. Tác dụng dược lý

Mẫn Bính Kỳ đã báo cáo trong Nhật dược chí (11 1-1950) về tác dụng dược lý của hà thủ ô như sau:

1. Cho thò uống nước sấc hà thủ ô rồi theo dõi ánh hưởng đối với lượng đường trong máu thì thấy sau khi uống 30 phút đến 60 phút, lượng đường trong máu tăng tới mức cao nhất, sau đó giảm dần, 6 giờ sau khi uống thuốc, lượng đường trong máu so với mức bình thường thấp hơn 0,03%.

2. Lexitin là thành phần chủ yếu cùa thần kinh hệ cho nên hà thủ ô có thể dùng trong những trường hợp suy nhược thần kinh và bệnh vé thần kinh. Lexitìn còn giúp sự sinh ra huyết dịch và bổ tim. Dung dịch lexitin pha loãng 1/10.000 đến 1/ 200.000 có tác dụng làm mạnh tim cở lập, nếu tim đã yếu một thì tác dụng lại càng rõ rệt hơn. Lexitin là một nguồn photpho dễ hấp thụ và giúp cho hiện tượng chuyển hoá chung được cải thiện.

3. Do thành phần anthraglucozit, hà thủ ô có tác dụng làm xúc tiến sự co bóp cua ruột, xúc tiến sự tiêu hoá, cải thiện dinh dưỡng.

G. Công dụng và liều dùng

Cho đến nay, hà thủ ô còn dược dùng ờ phạm vi một vị thuốc nhân dán làm thuốc bổ, trị thần kinh suy nhược, các bệnh về thần kinh, ích huyết khoẻ gàn cốt, sống lâu, làm đen râu tóc. Đối với phụ nữ, hà thủ ô được dùng chữa các bệnh sau khi đẻ, các bệnh xích bạch đới. Nhiểu tác dụng kể trên cần được kiểm tra lại trên lâm sàng.

Liều dùng hàng ngày 12-20g dưới dạng thuốc sắc, thuốc rượu hoặc thuốc bột.

Những đơn thuốc có hà thủ ô phổ cập trong nhân dân

1. Đơn thuốc bổ dùng cho người già yếu, thần kinh xuy nhược ăn uống kém tiêu: Hà thử ô lOg, đại táo (táo đen Trung Quốc) 5g, thanh bì 2g, trần bì 3g, sinh khương 3g, cam thảo 2g, nưđc 600ml- Sắc còn 200ml, chia 3-4 lẩn uống trong ngày.

2. Bài thuốc Thất bảo mỹ nhiệm đơn. Làm cho tóc râu trắng hoá đen, khoẻ gân xương, bền tinh khí, sống lâu: Hà thủ ô đỏ và hà thủ ô trắng mỗi thứ 600g ngâm nước vo gạo 4 đêm ngày, cạo bỏ vỏ, dùng đậu đen đãi sạch rồi cho hà thủ ô vào chõ: Một lượt hà thủ ô, một lượt đậu đen bắc lên bếp đổ chín đậu đen, đem bỏ đậu lấy hà thủ ô phơi khô, rồi lại đồ, làm như vậy 9 lần.

Cuối cùng lấy hà thù ô sấy khô và tấn bột. Xích và bach phục linh mỗi vị 600g, cạo bỏ vỏ tán bột, đãi với nước trong, lọc lấy bột lắng ở dưới, nắm lại, tẩm với sữa người phơi khỏ. Ngưu tất 320g tẩm rượu một ngày, thái mòng trộn với hà thủ ô, đồ với đậu đen vào lấn thứ 7, 8 và 9 đem ra phơi khô. Đương quy 320g tẩm rượu phơi khô. Cáu kỷ tử 320g tẩm rượu phơi khó. Thỏ ty tử 320g tẩm rượu cho nứt ra, giã nát phơi khố. BỔ cốt chi lOOg, trộn với vừng đen (hắc chi ma) sao cho bốc mùi thơm. Tất cả giã nát trộn đều thêm mật vào làm thành viẻn 0,50g (bằng hạt ngô). Ngày uống 3 lần, mỗi lần 50 viên. Sáng dùng rượu chiêu thuốc, trưa dùng nước gừng và tới dùng nước muối (theo Tích thiện đường phương).

3. Hà thù ô hoàn. Công dụng như trên nhưng ít vị hơn: Hà thủ ố 1.800g thái mỏng, ngưu tất 600g thái mỏng. Hai vị trộn đều, dùng một đấu to dậu đen đãi sạch. Cho thuốc vào chõ, cứ một lượt thuốc, một lượt đâu. Đồ chín đậu. Lây thuốc ra phơi khô. Làm như vậy 3 lần rồi tán bột. Lấy thịt táo đen Trung Quốc trộn với bột làm thành viên 0,50g. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 30 viên. Dùng rượu hâm nóng để chiêu thuốc (theo Hoà tễ cục phương).

4. Hà thủ ô tán. Công dụng cũng như bài trên (Bàn thảo cương mục): Hà thủ ô cạo vò, thái mỏng phơi cho khô, tán bột. Ngày uống 4g vào sáng sớm, chiêu thuốc bằng ruợu.

Chú thích:

Ngoài rễ củ hà thủ ô, người ta còn dùng iá và cành hà thủ ô, đun nước tắm và rửa để chữa các chứng lở ngứa, liều lượng tuỳ tiộn. Có thể phối hợp nấu với lá ngải.

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Hà thủ ô”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

ĐẶT MUA SẢN PHẨM

Phí vận chuyển toàn quốc chỉ 0-20.000Đ (Giao hàng, thu tiền tận nhà)

Bỏ trống ô số lượng nếu bạn cần tư vấn

Chúng tôi sẽ liên hệ lại ngay khi nhận được thông tin