Enter your keyword

Hoài sơn

320,000

In stock N/A .

Mô tả

5 (100%) 1 vote[s]

Hoài sơn hay còn gọi là sơn dược, khoai mài, CỈ 1 mài, chính hoài.

Tên khoa học Dioscorca persimilìs Prain et Burk. (Diuscorea oppositifolia Lour.).

Thuộc họ Cù nâu Dioscoreaceae. Hoài sơn hay sơn dược (Rhizoma Dioscoreaè) là thán rễ cây củ mài (Dioscorea persimiỉis) cạo vỏ, sơ bộ chế biến rồi sấy khô.

A. Mô tả cây

Cây hoài sơn là một loại dây leo ở trên mật đất, có thân củ. Củ có thể dài lm, đường kính 2- 10cm vói nhiều rễ con. Thân cây nhẵn hơi có góc cạnh, ở kẽ lá có những củ con gọi là “thiên hoài” hay “dái củ mài”. Lá đơn, mọc đốl hoặc có khi so le, đầu lá nhọn phía cuống hình tim. ’ Phiến lá dài 8-10cm, rộng 6-8cm. Cuống dài l,5-3,5cm. Hoa đực hoa cái khác gốc. Quả khô có ba cạnh và có dìa. Mùa hoa vào tháng 7-8. Mùa quả vào tháng 9-11.

Một số vị thuốc khác có tại Kiều Gia Đường:

  1. Khiếm thực
  2. Ngọc trúc
  3. Sinh địa
  4. Đinh lăng

B. Phân bố, chế biến và thu hái

Mọc hoang ờ khắp những vùng rừng núi nước ta. Trước đày, giữa các vụ thu hoạch nhân dân vẫn đi đào cù mài để ăn chông đói. Nhiều nhất tại các tỉnh Hà Bắc, Lào Cai, Yèn Bái, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Quảng Bình. Hiện nay ta đă bắt đầu trồng củ mài để chế hoài sơn vì nếu chi trống vào cây mọc hoang thì công đi tìm đào rất cao. Mùa đào củ mài tốt nhất vào thu đóng và đầu xuân (từ tháng 10-11 đến tháng 3-4). Muốn có hoài sơn phải chế như sau: Củ mài đào về, rửa sạch đất, gọt vỏ rồi cho vào lò sấy diêm sinh trong 2 ngày hai đêm, lấy ra phơi khô là được. Nhưng nếu muốn có hình dáng đẹp dùng cho xuất khẩu cần chê biến phức tạp hơn. Củ mài sau khi đào về phải chế biến ngay trong vòng 3 ngày nếu không sẽ hỏng. Việc chế biến gổm có 3 giai đoạn:

1 . Sấy diêm sinh lấn thứ nhất: Sau khi gọt vỏ đen xông diêm sinh (110kg cù mài phải dùng 2kg diêm sinh). Trong lò sấy xếp củ mài thành hình cũi lợn để cho các cù đều hường được hơi diêm sinh. Sau khi sấy 2 ngày 2 đêm, cần ù lại một đêm, rồi phơi nấng nhỏ hoặc sấy nhẹ cho khô. Đem ngâm nưóc lã 2 ngày 2 đêm rồi rửa sạch và phơi nắng cho khô.

2. Sấy diêm sinh làn thứ hai: Lại xếp hoài sơn vào lò như lần trước rối đc diêm sinh trong 1 ngày 1 đèm (100kg cù mì phải dùng lkg diêm sinh). Khi nào củ mài mềi như chuối là được. Nếu chưa mềm cắn sấy diê sinh lại. Sấy xong ủ trong vại, đậy vại bằng bao tài nhúng nước. Đợi một ngày 1 đêm, đem ra s chữa củ mài cho đểu đặn rói đặt lên ván mà li Lăn đến khi hai đầu củ mài lõm vào. Đem p’ nắng nhỏ hoặc sấy nhẹ cho hơi khô, sửa lại nữa cho miếng củ mài thật đẹp rồi lại lăn nữa cho nhẵn bóng và phơi thật khô. Nhúng nhanh vào nước lấy ra dùng giấy ráp đánh cho bóng.

3. Sấy diêm sinh lần thứ ba: Trước khi đóng hòm lại sấy diêm sinh lần nữa. Cứ 100kg củ mài lần này chì dùng 200g diêm sinh. Sấy trong 1 ngày 1 đêm. Khi đóng hòm cần phải phân loại ra nhiều hạng. Hạng nhất: 4 khúc hoài sơn nặng 0,500kg. Hạng hai phải 6 khúc. Hạng ba tám khúc, hạng bốn 10 khhúc, hạng năm 12 khúc và hạng sáu 14 khúc nặng nửa kilôgam.

Tại Trung Quốc người ta cũng chế loại hoài sơn như thế này để xuất khẩu gọi là quang sơn dược. Tuy nhiên cách chế biến đơn giản hơn. Chọn củ mài tươi và to, cạo sạch vỏ, xông hơi diêm sinh rồi sấy khô. Sau đó ngâm nước một ngày. Hơi đun cho chín. Đem ra lăn cho tròn, cắt thành từng khhúc dài 12-23em, đánh bóng phơi khô rồi lựa chọn như trên rồi đóng gói. Chúng tôi thấy ta có thể đơn giản cách chế biến cho đỡ tốn công.

C. Thành phần hóa học

Ngoài tinh bột ra trong hoài sơn của Trung Quốc và Nhật Bản các nhà nghiên cứu Nhật Bản đã lấy ra chất muxin là một loại protit nhớt, allantoin, axit amin, acginin và cholín. Ngoài ra còn có mantaza là mem tiêu hóa mantoza. về mặt thực phẩm, ưong củ mài có chừng 63,25% chất bột, 0,45% chất béo, 6,75% chất protit. Gần đây người ta có tìm thấy trong một sô’ giống Dioscorea chất saponin có nhân sterol. Tóm lại ngoài gíá trị dinh dưỡng, hoạt chắt của hoài sơn chưa rõ ràng.

D. Tác dụng dược lý

1. Chất muxin hòa tan trong nước; trong điều kiện axit loãng và nhiột độ phân giải thành chất protit và hydrat cacbon. Có tính chất bổ.

2. ở nhiệt độ 45-55°C khả năng thủy phân chất đường của men trong hoài sơn rất cao, trong axit loãng trong 3 giờ có thể tiêu hóa 5 lần trọng lượng đường.

3. Thực Phụ (Nhật Bản) đã dùng hoài sơn chữa khỏi một trường hợp đi đái đường đã dùng insulin không khỏi.

E. Công dụng và liều dùng

Ngoài việc dùng để ăn, chống đói, hoài sơn còn là vị thuốc. Trong đông y hoài sơn được coi là một vị thuốc bổ và hơi có tính chất thu sáp, dùng trong những trường hợp ăn uống khó tiêu, vièm ruột kinh niên, di tinh, đi đái đêm, mồ hôi trộm, đi đái đường. Theo tài liệu cổ hoài sơn vị ngọt tính bình, vào 4 kinh tỳ, vị, phế và thận. Có tác dụng mạnh bổ tỳ vị, chỉ tả, bổ phế thận, sinh tân chỉ khát, bình suyễn, sáp tinh. Dùng chữa tả lỵ lâu ngày, tiêu khát, hư lao sinh ho, di tinh, đới hạ, tiểu tiện nhiểu lần. Liều dùng ngày uống 10-20g dưới dạng thúốc sắc hay thuớc bột.

Đơn thuốc có hoài sơn

1. Đơn thuốc trẻ con đi đái nhiều: Hoài sơn, bạch phục linh tán nhố, trộn đều. Mỗi lần cho uống 8g.

2. Chữa mụn nhọt: Hoài sơn tươi giã nhò đắp lên chỗ mụn nhọt.

3. Thuốc hổ dùng trong những bệnh về dạ dày và ruột: Hoài sơn lOg, bạch truật 8g, phục linh 6g, trần bì 5g, nước 400ml. Chia làm 2 lần uống trong ngày. Chú thích: Tại Trung Quốc và Nhật Bản người ta dùng sơn dược là củ của cây Dioscorea batatas Dcne (D. epposita Thunb) cùng họ.

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Hoài sơn”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

ĐẶT MUA SẢN PHẨM

Phí vận chuyển toàn quốc chỉ 0-20.000Đ (Giao hàng, thu tiền tận nhà)

Bỏ trống ô số lượng nếu bạn cần tư vấn

Chúng tôi sẽ liên hệ lại ngay khi nhận được thông tin