Enter your keyword

Kim anh

200,000

In stock N/A .

Mô tả

5 (100%) 4 vote[s]

Kim anh hay còn gọi là thích lê tử, đường quân tử.

Tên khoa học Rosa laevigata Michx.

Thuộc họ Hoa hồng Rosaceae.

Kim anh tử (Fructus Rosae laevigatae) là quả giả hay đế hoa chín phơi hay sấy khô hoặc loại bò hết quả thực (ta vẫn gọi nhẩm là hạt) rồi mới phơi hay sấy khô của cây kim anh (Rosa laevigata).

Kim là vàng, anh là cái chén, vì quả giả giống cái chén, có màu vàng do đó có tên gọi như vậy.

A. Mô tả cây

Cây kim anh là một loại cây mềm, mọc thành bụi, xen lẫn với những cây khác như sim, tre v.v… Cây có thể mọc dài tới 10m.

Thân cây có đường kính tới 2cm, thần và cành đều có gai mọc cúp xuống phía gốc như cây hoa hồng. Mỗi mẩu thân thường có 1-2 cành vươn ra rất dài, có thể tới 2-3m.

Lá có lá kèm và gồm 3 lá chét. Lá chét hình trứng, 2 đẩu nhọn, mép có răng  cưa, lá chét giữa dài và rộng hơn. Đừng nhầm với cây tầm xuân có số lá chét nhiều hơn (5-7). Hoa màu trắng, đơn độc, mọc ờ đầu cành, khi nỏ có đường kính rộng tới 5-8cm, nhị màu vàng.

Đế hoa lớn, hình chén có gai nhỏ, nhọn, cuống hoa dài l,5-3cm. Lá đài 5, ưàng cũng có 5 cánh, nỏ vào cuối xuân sang hạ (các tháng 2, 3), quả chín vào các tháng 8, 9, 10. Quả già (thực ra đó là đế hoa) tươi có màu vàng đỏ bóng, cứng hình cái chén, dài l,5-2cm có cuống dài 2-3cm, phía trên còn sót lại 3-5 lá đài bao vày nhị và vòi hơi nổi phồng lên ngoài mặt có nhiéu gai.

Khi khô có màu nâu đỏ sẫm hay nhạt, sau khi chế biến, trên mặt có những vết sẹo của gai đã rụng đì. Trong “quả” có rất nhiều lỏng và “hạt” (thực ra đây mới là quả) hình thon, dẹt, dài 6-7mm, màu vàng nâu nhạt có góc rất cứng.

Có hạt có cuống, có hạt không có cuống.

Một số vị thuốc khác có tại Kiều Gia Đường:

  1. Hoàng kỳ
  2. Phá cố chỉ
  3. Thỏ ty tử

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Mọc hoang trên các dổi ở nước ta, chủ yếu ở một số tỉnh miền núi biên giới như Cao Bằng, Lạng Sơn, tại đày một số người trồng làm hàng rào vì cây có nhiều gai. Còn thấy ở Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây, Phúc Kiến, Hà Nam, Giang Tô, Triết Giang, Hổ Nam, Hồ Bắc, Tứ Xuyên).

Trồng bằng cách dâm cành hay đào các cày con có sẩn ưên đồi về. Hiện nay chưa thấy ai trồng thủ bằng hạt. Đến mùa thu hái, người ta buộc giẻ vào đầu ngón tay, có thể đeo găng mà hái để tránh gai đâm vào tay. Áo cũng phải dài tay, chân đí giầy để tránh gai. Thường đây là công việc của trẻ chăn trâu, phụ nữ, người già. Mỗi ngày một người có thể hái được chừng 5’10kg.

Hái về, sau khi phơi khô, cho vào thùng, dùng gây đảo cho hết gai rồi phơi khô lại lần nữa, gọi là kim anh tử, nếu sau khi loại hết gai đem bổ dọc, loại bỏ hết hạt (thực tế đây là quả thực) rồi phơi khô thì gọi là kim anh nhục hay kim anh phiến. Ngoài quả giả ra, người ta còn dùng rễ và vỏ rễ, hoa lá kim anh làm thuốc, nhưng hay dùng nhất vẫn là quả giả.

C. Thành phán hóa học

Trong cùi quả giả kim anh có axit xitric axit malic, nhiều tanin và titamin c, ngoài ra còn đường glucoza, nhựa. Kim anh tử là một nguồn vitamin c, khá lớn, ti lệ hơn ì %. Định lương vitamin c trong quả giả kim anh ờ Lạng Sơn, chúng tôi thấy 1,360mg trong lOOg (ĐỖ Tất Lợi và Nguyên Xuân Thu, 1957).

Trong quả (ta gọi nhầm là hạt) có chất glucozit độc, do đó -khi dùng ta vẫn phải bỏ hạt đi. Nảm 1958, hộ dược thuộc Viện y học Bắc Kinh có định lượng thấy trong kìm anh có tới 17,12% saponozit (Theo Trung dược chí Bắc Kinh, 1959).

D. Tác dụng dược lý

Leclerc (1939) nghiên cứu độc tính cùa cổn chế từ toàn quả giả (Rosa canina L.) (cả quả giả và quả thực) thì thấy rằng với liều 60-70 giọt có thể gây đờ đẵn, với khuynh hướng chóng mặt và giảm hoạt động của thần kinh cơ. Năm 1934 A. Garello-Cantoni nhận xét thấy nước sắc 5% cũng có độc tính, tiêm Iml dưới da một con ếch, rồi một con chuột thì thấy con vật chết sau 3 giờ, sau một thcri kỳ kích thích ngắn, xuất hiên hiện tượng đờ đản, giật rung, run, liệt toàn thân và chết tim ngừng ở thể tâm trương. Nếu liều nhò hơn, các triệu chứng yếu hơn và sau 8 giờ con vật trà lại bình thường. Tóm lại chất glucozit có tác dụng trên tùy, hệ thống thần kinh và tim.

E. Công dụng và liều dùng

Kim anh được dùng cả trong đông y và tây y. Tây y coi kim anh là một nguồn vitamin c quan trọng. Thường chế thành mứt có*vị vừa ngọt, vừa chát và vừa chua, dùng làm thuốc bổ, thuốc cầm máu. Thuốc pha hay côn thuốc chế bằng toàn bộ quả (cả cùi và hạt) được dùng chữa bệnh về thần kinh với những triệu chứng như lo âu, thần kinh bất định, ưằn ưọc thâu đêm. Khi dùng phải cẩn thận, tránh ngộ độc. Quả giả kim anh còn dùng dưới dạng xirô (lml có 5mg vitamin C), bột (lg bột cổ 30mg vitamin C). Đông y coi kim anh có vị chua, chát, tính rinh, vào 3 kinh tỳ, phế và thận, có tác đụng tiên tinh, mạnh ruột, Dùng chữa di tinh, dái són, iểu tiện nhiều lần, phụ nữ khí hư, bạch đới, tỳ iư mà hay đi ỉa lỏng. Dùng dưới hình thức bột lay cao mềm. Ngày dùng 6 đến 12g. Ngoài ra người ta còn dùng lá kìm anh giã nhỏ, thêm ít muối mà đắp lên mụn nhọt, có khi phối hợp với lá dâu tầm cùng giã với muối mà đắp lỏn vết thương để cầm máu.

Đ ơ n th u ố c c ó k im a n h d ù n g tro n g đ ô n g y

Thuốc viên thủy ìục nhị tiên đơn, chữa di mộng tinh, phụ nữ khí hư, bạch đới: Quả giả kim anh, khiếm thực, hai vị bằng nhau, tán nhò làm thành viên bằng hạt ngô. Ngày uống 10-20 viên. Lục là đất, thủy là nước vì bài thuốc gồm một vị mọc trên đất (kim anh) và một vị mọc dưới nước (khiếm thực). Thuổc viên chữa lỵ láu ngày: Hoa kim anh, quả kim anh (bỏ hạt), lá kim anh và anh túc xác, tất cả bằng nhau, tán nhò viên thành viên bằng hạt ngô; ngày dùng 7 viên, dùng nước sắc vỏ quít mà chiêu thuốc.

Chú thích:

Tại các nước, người ta dùng quả giả của một số cây khác cùng chì, ví dụ như Roasa canina L., Rosa cinnamomea L., Rosa acicuỉaris Lindb. v.v… đều cùng một họ. Ở Việt Nam mới chỉ thấy dùng có cây kim anh, ta có thể nghiên cứu dùng quả của một vị cây khác như cây tầm xuân, cây hoa hồng v.v…

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Kim anh”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

ĐẶT MUA SẢN PHẨM

Phí vận chuyển toàn quốc chỉ 0-20.000Đ (Giao hàng, thu tiền tận nhà)

Bỏ trống ô số lượng nếu bạn cần tư vấn

Chúng tôi sẽ liên hệ lại ngay khi nhận được thông tin