Enter your keyword

Ma hoàng

370,000

In stock N/A .

Mô tả

Rate this post

Ma hoàng hay còn gọi là thảo ma hoàng, xuyên ma hoàng, sơn ma hoàng, mộc tặc ma hoàng, mộc ma hoàng, trung ma hoàng.

Tên khoa học Ephedra sinica Stapf., Ephedra equisetina Bunge, Ephedra intermedia Schrenk et Mey.

Thuộc họ Ma hoàng Ephedraceae.

Ma hoàng là một vị thuốc thường dùng trong đông y, hiện nay chưa thấy cây này ở Việt nam. Một vài nơi giói thiệu và khai thác một cây khác với tên ma hoàng Việt Nam, nhưng chúng tối thấy không đúng, do đó giới thiệu ờ đây dể tránh nhầm lẫn.

Hiện nay, tại một số nước châu Phi (Angiêri) trổng được ma hoàng có tác dụng, cho nên ta có thể nghiên cứu di thực cây này vào nước ta. Ma hoàng (Herba Ephedrae) là ngọn hay )hẩn trên mặt đất của nhiều loài ma hoàng phơi lay sấy khô.

Tên ma hoàng vì vị thuốc có vị ma (cay cay •ê tê, không rõ rệt) màu vàng.

Tên Ephedra do :hữ Epi có nghĩa là trên, hedra có nghĩa là đất, ý tói là cây thuốc mọc ưèn đá, chữ sinica có nghĩa .à cây nguồn gốc ở Trung Quốc, equisetina là mộc tặc ý nói có loài ma hoàng giống cây mộc tặc (cỏ tháp bút). Trên thị trường, thường lưu hành nhiều loài ma hoàng, nhưng chừ yếu có mấy loài sau đây:

1. Thảo ma hoàng, còn gọi là điền ma hoàng hay xuyên ma hoàng, (Herba Ephedrae sinicae) hái ờ cây thào ma hoàng Ephedra sinica Staph.

2. Mộc tặc ma hoàng còn gọi là mộc ma hoàng, hay sơn ma hoàng (Herba Ephedrae equisetinae), hái từ cây mộc tặc ma hoàng Ephedra equisetina Bunge. Ngoài ra còn trung ma hoàng (Herba Ephedrae intermeđiae) hái từ cây trung ma hoàng Ephedra intermedia Schrenk et Mey. Song tuệ ma hoàng hái từ cây song tuệ ma hoàng Ephedra distachya L. v.v…

A. Mô tả cây

Thảo ma homg-Ephedra sinica-\ÌL một cày mọc thẳng đứng cao chừng 3070cm, thân có nhiều đốt, mỗi đốt dài chừng 3-6cm, trén có rãnh dọc.

Lá mọc đối hay mọc vòng từng 3 lá một, thoái hoá thành vẩy nhỏ, phía dưới lá màu hồng nâu, phía trên màu tro trắng, dầu lá nhọn và cong, hoa đực hoa cái khác cành, cành hoa đực nhiều hoa hơn (4-5 đôi), quả thịt, màu dò giống như quả nho. Vì cây lại hay mọc ờ bờ biển cho nên châu Âu gọi ma hoàng là loại nho biển (Raisin de mer). Hạt hơi thò ra ( Hình 481).

Mộc tặc ma haầng-Ephedra equisetina-cũng là là một cầy nhỏ mọc thẳng đứng, cao tới 2m, cành cứng hơn, màu xanh xám hay hơi có phấn trắng, đốt ngấn hơn, thường chỉ dài l-3cm, lấ dài 2mm, màu tía. Hoa đực và hoa cái khác cành, quả hình cầu, hạt không thò ra như thảo ma hoàng. Như vậy chỉ cãn cứ vào chiều dài của đốt ta cũng có thể phàn biệt hai loài ma hoàng:

Thảo ma hoàng có đổt dài hơn (3-6cm), hạt thò ra, còn mộc tặc ma hoàng dốt ngắn hơn (l-3cm), hạt không thò ra. Tuy nhiên cũng cần nhớ rằng loài trung ma hoàng Ephedra intermedia cũng có đốt dài như thảo ma hoàng, nhưng đường kính cành trung ma hoàng thường hơn 2mm, còn đương kính thảo ma hoàng chỉ khoảng l,5-2mm.

Một số vị thuốc khác có tại Kiều Gia Đường:

  1. Cà gai leo
  2. Kinh giới
  3. Bạc hà
  4. Tế tân

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Như trên đã nói, ma hoàng chưa thấy ở nước ta, số lượng ta dùng hiện nay đều nhập của Trung Quốc. Đối với thế giới, ma hoàng Trung Quốc cũng được COI là tốt nhất, vì nhiêu hoạt chất.

Tại Trung Quốc, ma hoàng có nhiều ở Hoa Bắc, Tay Bắc, chủ yếu là mọc hoang. Ma hoàng dùng trong nước và xuất cảng, loài phổ biến nhất là thảo ma hoàng, rồi đốn mộc tặc ma hoàng, thường bán hai thứ lẫn lộn, loài trung ma hoàng thường chì tiêu thu trong nước tại nơi có cây, ít khi bán đi nơi khác. Người ta thường thu hái ma hoàng vào mùa thu, trong khi nghiên cứu định lượng hoạt chất, người ta cũng thấy vào mùa thu, hoạt chất đạt tới 100% thì vào mùa xuân hoạt chất chỉ còn 25-30%, nếu chậm thu hoạch vào mùa đòng, hoạt chất còn có 50%.

Trong bộ sách thuốc cổ nhất cúa Trung Quổc (Thần nông bản thào), người ta cũng đã quy định ma hoàng phải hái vào tiết lập thu, khi thân còn hơi xanh, bò các mấu và quả. Khoa học hiên nay đã chứng minh kinh nghiệm đó là đúng. Đốt và quả chứa rất ít ancaloit, nếu đợi cây già, ngà màu nâu thì vị thuốc hểt hiệu lực, chỉ dùng chơ trâu bò ãn mà thôi.

C. Thành phần hoá học

Trước đây ma hoàng chỉ là một vị thuốc kinh nghiệm lâu đời của đông y, vào những năm 1885 và 1887 hai nhà bác học Nhật Bản là Nagai và Hamanashi chiết được từ vị ma hoàng ra chất ancaloit gọi là ephedrin. Từ đó ma hoàng được dùng cả trong tây y. Nhưng dần dần, người ta thấy là tuỳ theo nguổn gốc ma hoàng, hoạt chất thay đổi, tý lệ hoạt chất cũng thay dổi.

Trong ma hoàng người ta đã chiết được những hoạt chất chủ yếu sau đây: Ephedrin hay l. ephcdrin CutH15NO, d. pseudoephedrin C|0H15NO, 1 .N metyl cphedrin C1]H17NO, d. N. metyl ephedrin CnH |7NO 1. nor ephedrin C^HuNO, d. norephedrin CsHnNO.

Trong tất cả những hoạt chất kể trên, ephedrin có tác dụng hơn cả, tỷ lệ vào mùa thu cao hơn. có thể đạt tới 1,3%, sau đến d. pseudo ephedrin chừng 0,20%, những hoạt chất khác đều ở những tỳ lệ rất thấp.

Sau đây chúng tôi xin giới thiệu tỷ lệ ancaloit toàn phần trong một số loài ma hoàng thường gặp, đổng thời tỳ lệ cùa chất ephedrin hay 1. ephedrin trong đó: (xem bàng cuối trang) Dược điển Trung Quốc có quy định vị ma hoàng dùng làm thuốc phải chứa ít nhất 0,8% ancaloit toàn phần, độ tro không được quá 9%.

Ngoài các chất kể trên, nãm 1934 Triệu Thừa Hà và Mai Bân Phu (Trung Hoa y học lạp chí, 20: 697) đã chiết được từ thảo ma hoàng một chất gọi là ephedin C8H]gN,Ov độ chảy 76-87“ Muốn có trúc nhự có thể lấy thân củy ưe, cưa thành time đoan bỏ đốt. sau đó cao bỏ vỏ xanh,

D. Tác dụng dược lý

Tác dụng dược lý của ma hoàng chù yếu là tác dụng dược lý của chất ephedrin hay 1. ephedrin. Xem công thức của ephedrin chúng ta thấy khá giống công thức của adrenalin. Do đó ta thấy tác dụng của ephedrin gần giống tác dụng của adrenalin, tuy có yếu hơn, nhưng thường lâu hơn. Sau đây là một số tác dụng chính:

1. Tác dụng giỏng thần kinh giao cám. Ephedrin có tác dụng làm giãn phế quản, rất thích hợp cho những trường hợp do phế quản co mà thở khó khăn, đối với cơ trơn của ruột và dạ dày, ephedrin có tác dụng ức chế (giảm) nhu động, ephedrin có tác dụng kích thích cơ tim và làm co nhỏ mạch máu ngoại vi, làm cho tim đập nhanh hrm, huyết áp tãng cao và kéo dài, khi trúng độc hoặc nhỏ vào mắt thì làm giãn đồng từ, ephedrin còn làm lượng huyết đường tăng cao, chuyển hoá tàng, co nhò lá lách làm tăng lượng hồng huyết cầu.

2. Kích thích thần kinh trung ương. Ephedrin có tác dụng hưng phấn vỏ đại não làm cho tinh thần phấn chấn, giảm ngắn tác dụng gây ngủ của thuốc ngủ, hưng phấn trung khu hô hấp,

3. Tác dụng miễn dịch nhanh (tachyphylaxie). Nếu dùng ma hoàng hay ephedrin liên tục thì chóng có hiện tượng mọi tác đụng nói trên kém đi rất mau (đối với adrenalin không có hiện tượng này), về cơ chế tác dụng của ephedrin, hiện nay ý kiến chưa thống nhất: có tác giả cho rằng do ephedrin có cấu tạo giống như adrenalin cho nén ephedrín có tác dụng trực tiếp trên các cơ quan như adrenalin, nhung một sô’ tác giả (Gaddum và Kwiatkowski, 1938; Blaschko, 1952) lại cho rằng ephedrin có tác dụng gián tiếp bằng cách bảo vệ chất adrenalin trong cơ thé khỏi bị phá huỷ bời men monoaminoxydaza, tuy nhiên giả thuyết của các tác giả này chưa được chứng minh đầy đủ bằng thực nghiệm cho nên còn phải nghiên cứu sâu hơn nữa.

Tác dụng gáy ra mổ hôi.

Trên lâm sàng ma hoàng gây ra mồ hối rõ rệt nhưng tác dụng này chưa được chứng minh và giải thích thích đáng bằng thực nghiêm. Còn cần nghiên cứu nữa. Ngoài ra ma hoàng và ephedrin còn có tác dụng thông tiểu tiện, kích thích bài tiết nước giải, bài tiết dịch vị. Tác dụng của ephedin, lại ngược lại với tác dụng của ephedrin. Theo báo cáo của Trần Khác Khôi (1935, Chinese M. physiol., 9: 17-20) thì ephedin làm hạ huyết áp, tăng sir co bóp của tử cung chuột bạch, tăng nhu động ruột của thỏ, hơi kích thích hô hấp. Tác dụng dược lý của rễ ma hoàng.

Theo sự nghiên cứu của các tác giả Nhật Bản (Lưu Mẽ Đạt Phu, Mộc Thôn Hùng Tứ Lang, Hoà hán dược dụng thực vật, 424, 1940), thì tác dụng dược lý của rễ ma hoàng hoàn toàn ngược lại với tác dụng của cành và thân ma hoàng nếu dùng cao lỏng rễ ma hoàng tiêm vào động vật thì thấy huyết áp giảm xuống, mạch máu ngoại vi giãn ra, hỏ hấp tăng nhanh.

E. Công dụng và liều dùng

Ma hoàng được dùng trong cả dóng y và tây y. Táy y chủ yếu dùng chất ephedrin chiết xuất từ ma hoàng, đông y chỉ dùng toàn cành phơi khô.

Đóng y dùng ma hoàng làm thuốc ra mồ hôi, lợi tiểu tiện, chữa ho, trừ đờm, dùng trong bệnh ho lâu năm, viêm khí quản, hen suyễn, đau khớp xương.

Tính chất cùa ma hoàng theo các tài liệu cổ như sau: Vị cay đắng, tính ôn, vào 4 kinh tâm, phế, bằng quang và đại trường, không đôc, có khả năng khai thấu lý, ra mồ hồi, lợi tiểu tiện, làm thuốc chữa lỵ long đờm, dùng chữa trúng phong, thương hàn, nhức đầu, chữa ho, phá tích tụ, chữa chứng hay ngủ, tiêu xích ban độc. nhưng không nên uống nhiều sợ người hư hao.

Phàm những người khí hư, tự ra mồ hôi (mồ hôi trộm), phổi nóng khó thở thì không dùng được. Liều dùng hàng ngày: Ngày uống 5-10g dưới hình thức thuốc sắc, thường phối hợp với nhiều vị thuốc khác. Tày y dùng ephedrin dưới dạng muối clohydrat hay sunfat, dùng riêng hay phối hợp với aspirin, cafein, papaverin.

Liều dùng hàng ngày là 0,05 đến 0,15g để chữa hen (bắt đầu dùng liều 0,02g, tăng dần tới liều 0,12 và 0,15g). Có khi dùng ephedrin làm thuốc nhỏ mũi chữa sổ mũi (dung dịch 3% trong nước, mồi lần nhỏ 617 1-2 giọt dung dịch này). Cần chú ý là trong đông y người ta phân biột cành và rế.

Tác dụng cành đã giới thiệu ở trên. Theo đông y rễ ma hoàng (ma hoàng căn) và đốt ma hoàng (ma hoàng tiết) có tác dụng ngược lại, làm giảm mồ hôi, dùng trong những bệnh mổ hôi trộm, đẻ xong người yếu mồ hôi ra nhiẻu.

Đơn thuốc có ma hoàng trong đông y:

1. Chữa viêm khí quản, hen suyễn, cảm mạo: Ma hoàng thang (bài thuốc của Trương Trọng Cảnh), ma hoàng 8g, quế chi 6g, hạnh nhân 8g, cam thảo 4g, nước 600ml, sắc còn 200ml chia 3 lần uống trong ngày.

2. Đơn thuốc khác chữa hen suyễn, viêm phế quản mãn tính, lao: Ma hoàng 5g, Tế tân 3g, Bán hạ 2g, Ngũ vị tử lg, nước 600ml, sắc còn 200ml, chia 3 lẩn uống trong ngày.

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Ma hoàng”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

ĐẶT MUA SẢN PHẨM

Phí vận chuyển toàn quốc chỉ 0-20.000Đ (Giao hàng, thu tiền tận nhà)

Bỏ trống ô số lượng nếu bạn cần tư vấn

Chúng tôi sẽ liên hệ lại ngay khi nhận được thông tin