Enter your keyword

Mộc thông

310,000

In stock N/A .

Mô tả

5 (100%) 4 vote[s]

Mộc thông là một vị thuốc ta vừa nhập của Trung Quốc, vừa khai thác trong nước.

Nhưng ngay mộc thông của Trung Quốc cũng không thống nhất.

Người ta đã thống kê, phát hiện thấy hơn 10 loại cây khác nhau, thuộc các họ thực vật khác nhau, chủ yếu thuộc 2 họ: Mộc hương Aristoỉochiaceae, Mao lương (Rauunculaceae) cho vị thuốc mang tên mộc thông.

Tại Việt Nam, cũng có mấy cây khai thác với tên mộc thông. Khi sử dụng cần chú ý theo dõi. Ở dãy chúng tôi chỉ giới thiệu một số cây thường được dùng nhất.

Vị mộc thông, nguyên gọi là thông thảo, vì có lỗ nhỏ ở hai đầu nên gọi tên như vậy (mộc là gỗ, thông là thống qua).

A. Mô tả cây

Cây mộc thông mã đậu //n/i-hay mộc thõng (Hocquartia manshuriensis (Kom) Nakai hay Aristoỉochia manshuriensis Kom thuộc họ Mộc hương (Aristolochiaceae) (hình 179) là một loại dây leo vào cây to, dài độ 6-7m, cành non có lông. Lá to, hình tim, mép nguyên, cuống lá dài. Hoa mọc ở kẽ lá, màu lục nhạt, trong có các đốm màu tím. Quả màu xám mở ở trên đỉnh (Hình 181 ). Cày này chưa thây ờ Việt Nam.

Tại Trung Quổc, cây này được dùng à Hắc Long Giang, Liêu Ninh, Cát Lâm. Trung Quốc còn dùng và bán sang ta các loại mộc thông sau đây: Tiểu mộc thông do cây Clematis armandi Franch.

Thuộc họ Mao lương (Ranuncuỉaceae).

Bạch mộc thông do cây Akehia trifoliata (Thunb) Kcidz var. australis (Diels) Rehd. thuộc họ Lardiiahalaceae. Có tác giả xác định là Akehia quinata (Thunb) Decne. Những cây sau được khai thác ờ Quảng Đông, Quảng Tây, Vân Nam, Tứ Xuyên v.v…

Một số vị thuốc có tại Kiều Gia Đường:

  1. Bách bộ
  2. Bồ công anh
  3. Râu mèo
  4. Bạch đồng nữ

B. Phân bố, thu hái và chế biến

Người ta dùng thân cây, bóc vỏ, phơi khô mà dùng. Do nguồn gốc khác nhau người ta phân chia ra: Quan mộc thông (Cauỉis Hocquariiae manshuriensis) thu hái từ tháng 9 đến tháng 3, cắt thành từng đoạn ngắn dài tùy ý, cạo bỏ vỏ ngoài, bó thành từng bó, phơi khô.

Loại này chủ yếu tiêu thụ ở vùng Hoa Bắc, Hoa Đông và có xuất cảng. Hoài mộc thông (Caidis Clematìdìs armandi) thu hoạch vào tháng 9, cất thành từng đoạn 60cm, bóc bỏ vò phơi khô.

Vùng Quảng Đông, Quảng Tây có xuất sang ta. , Bạch mộc thông (Cauìis Akehiac tri/oìiatae) thường chỉ tiêu thụ ở vùng Quế Lâm (Quảng Tây), Vàn Nam. Không thấy nói khai thác đổ xuất khẩu.

C. Thành phần hóa học

Trong mộc thông mã dậu linh hay quan mộc thông (Hocquartia mashuriensis) người ta chiết ra được 0,091% chất có tinh the màu vàng, độ chảy 281-283°, cống thức thô C(,H((0 4 (Hóa học học háo, 22: 1144-1956). Trong mộc thông Nhật Bản (Akehia quinata Decne) người ta đã lấy được một loại glucozit gọi là akebin (C Hj6O10)j khi thủy phân sẽ được akebigenin C?|H,0O4, glucoza và rhamnoza (Tap chí hóa học Nhật Bản 48, 49, 1927-1928). Ngoài ra còn có hederagenin C?0H4gO4 và axit oleanolic hay caryophylin C^H^Oj (Dược học tạp chí 60, 1940).

D. Tác dụng dược lý

Năm 1955, Cao ứng Đầu và Chu Nhĩ Phương đã dùng mộc thông Akehia quinata chế thành thuốc rượu 25%, bốc hết rượu di rồi tiêm vào mạng bụng thỏ (2ml cho lkg thổ trọng) cho thuốc liên tục trong 5 ngày kết quả thấy tác dụng lợi tiểu rõ rệt, thí nghiệm còn cho biết tác dụng lợi tiểu đó không do thành phần muối trong mộc thông (độ tro).

Năm 1956, Tưởng Bá Thành, Triệu Tử Đạt và Ngụy Nguyên Giang đã dùng mộc thông mã đậu linh (Aristolochia manshuriensis) chế thành thuổc sắc 1:1 (lml tương đương lg dược liệu) tiêm vào tĩnh mạch chó và thó đã đánh mê bằng phênol-bacbital (với liều o.lg cho lkg thể trọng), rồi dùng ống để lấy nước tiểu, kết quả không thấy tác đụng lợi tiểu tiện, mà lại còn thấy có lúc nước tiểu giảm xuống.

Năm 1957, Trần Quàn Văn ở Bộ mòn dược lý Viện y học Thượng Hài báo cáo đã theo dõi người uống mộc thông (5 lần, mổi lần 3g mộc thông) thì thấy có tác dụng lợi tiểu.

Năm 1954, theo báo cáo của Chu Nhan, mộc thỏng còn có tác dụng tăng huyết áp (tiêm dung dịch mộc thông vào mạch máu chó đã gày mê).

Tưởng Bá Thành và những người cộng tác cũng ‘ đĩ tói cùng một kết luận, tuy nhiên đối với một vài con thỏ thì không thấy hiện tượng tăng huyết áp; ngược lại, huyết áp lại hạ xuống, Chu Nhan dùng mộc thồng bán ở Bắc Kinh, còn Tường Bá Thành thì dùng mộc thống bán ờ Nam Kinh.

Nước sắc mộc thông mă đậu linh dùng với liều nhò có tác dụng hưng phấn đối với tim cô lập của cóc như sức co bóp của tim mạnh lên, ngược lại liều lớn có tác dụng làm yếu sức co bóp của tim, cuối cùng đi tới tim ngừng đập ờ thể tim giãn, liều trung bình thì làm cho tâm thất ngừng ờ trạng thái tâm thu, còn tám nhĩ ngừng ở thể tâm giãn.

Tác dụng này khác với tác dụng cùa ion canxi, nhưng cả hai vị lại có tác dụng hiệp đồng. Liếu nhỏ nước sắc mộc thông có tác dụng hưng phấn đối với tim cóc tại chỗ, nhưng với liều lớn lại làm cho tim ngừng ở thể tâm thu, đối với tim cô lập của chuột bạch thì có tác dụng kích thích.

Nước sắc mộc thông có tác dụng kích thích đối với mẩu ruột cố lập của chuột nhắt, nhưng đối với tử cung cô lập cùa chuột nhắt thì dù là chuột có chửa hay không đều thấy có tác dụng ức chế. Chu Nhan còn phát hiện trẽn lảm sàng thấy nước sắc mộc thông có khi gây nôn.

Người lớn uống với liều 15g một lẩn hay hơn thì sau 30 60 phút thấy nôn mửa.

E. Công dụng và liều dùng

Tính chất mộc thông theo tài liệu cổ: Vị đắng, tình hàn, vào 4 kinh: tâm, phế, tiểu trường và bàng quang. Có tác dụng giáng tâm hỏa, thanh phế nhiệt, lợi tiểu tiện, thông huyết mạch. Dùng chữa thấp nhiệt lâm bệnh, tiểu tiện khó khăn, thủy thũng, phụ nữ kinh bế, sữa tắc.

Mộc thông là một vị thuốc dùng chữa tiểu tiện khó, thủy thũng, ít sữa. Ngoài ra còn chữa kinh nguyệt bế tắc. Phụ nữ có thai và những người tiểu tiện quá nhiều không dùng được. Liểu dùng hằng ngày 4-6g dưới dạng thuốc sắc; dùng riêng hay phố hợp với các vị thuốc khác.

Đơn thuốc có mộc thông dùng trong nhân dân

– Chữa khó tiểu tiện hay tiểu tiện đau buốt: Mộc thông, phục linh, trạch tả, đàng tâm, xa tiền, chư linh mỗi vị 6g, nước 600ml, sắc còn 200ml. Chia nhiều lần uống trong ngày.

– Tiều tiện ra huyết: Mộc thông, ngưu tất, sinh địa, thiên môn đông, hoằng bá, cam thảo, mỗi vị 4g, nước 600ml, sắc còn 200ml, chia nhiều lần uống trong ngày.

Chú thích:

Tại Việt Nam, nhiểu nơi như ờ Hà Tây, Hoà Bình, người ta khai thác gỗ đẽo vỏ, phơi khô một cây khác với tên mộc thông hay dây ruột gà (Clematis sinensis Osbeck) thuộc họ Mao lương (Ranunculaceae)

Trung Quốc lại dùng vị này với tên uy linh tiên. Cây này nhiểu cành, hơi thành gỗ. Lá kép thường có 5 lá chét, cuống dài bằng lá chét. Lá chét nhẵn hoặc ít lống hình trứng nhọn. Cụm hoa mọc ờ kẽ lá, có lá bấc từ 1-3 thùy khá phát triển. Quả bế hình trứng dẹt, nhiều lổng, mang một cán dài gấp 4 lần quả, có rất nhiều lông.

Nhân dân ta dùng thần và rể thái mỏng, sao vàng sắc uống cho dễ tiêu, thông tiểu và lợi sữa. Chưa thấy có tài liệu nghiên cứu.

Theo Viện nghiên cứu y học Bắc Kinh thì loại uy linh tiên Trung Quốc có chứa một chất saponin. Ngoài cây nói trên, trong nhân dân còn dùng một cây nữa cũng mang tên mộc thông, tên khoa học là Clematia vìtaỉha L. cùng họ, mọc ở miền Bắc nước ta.

Toàn cây có mùi hác, nóng. Lá tươi giã đắp lên da gây đỏ phồng. Phơi khò hay sao khô thì mất tính chất này. Có khi người ta dùng lẫn với cây trẽn, nhưng nguy hiểm. Chưa có tài liệu nghiên cứu về cây này. Một cây khác nữa được khai thác với tên mộc thông còn có tèn nữa là dây khố rách-ỉodes ovalìs Bỉume var. vừiginea (uy linh tiên) (Hancc) Gagnep, thuộc họ Mộc thông (Phytocienaceae).

Đây là một loại dây leo bằng tua cuốn, có lông mịn màu vàng nâu. Lá mọc đối, hình trứng, đầu nhọn, măt dưới có lông. Hoa màu xanh vàng nhạt, mọc thành chùm thùy ở kẽ lá gồm hoa đực và hoa cái. Quả có lông mịn màu vàng nâu. Mùa hoa: tháng 5-6, mùa quả: tháng 7-8. Cây mọc hoang dại ờ khắp nhũng tỉnh có rừng núi.

Người ta dùng thân, rổ và lá thu hái gần như quanh năm. Rê thân rủa sạch, thái mỏng phơi hay sấy khô dùng chữa phù thũng, tiểu tiện khó khăn, thiếu sữa, kinh nguyệt bế. Ngày dùng 6- 12g dùng riêng hay phối hợp với các vị thuoc khác.

Lá và thân còn được dùng nấu nưóc tắm chó phụ nữ mới sinh nở cho mạnh, khỏe. Chưa thấy tài liệu nghiên cứu.

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Mộc thông”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

ĐẶT MUA SẢN PHẨM

Phí vận chuyển toàn quốc chỉ 0-20.000Đ (Giao hàng, thu tiền tận nhà)

Bỏ trống ô số lượng nếu bạn cần tư vấn

Chúng tôi sẽ liên hệ lại ngay khi nhận được thông tin