Enter your keyword

Tam thất

350,000

In stock N/A .

Mô tả

5 (100%) 1 vote[s]

Tam thất còn có tên kim bất hoán, nhân sâm tam thất, sâm tam thất.

Tên khoa học Panơx Pseudo-ginseng (Burk). F.H.Chen.

Thuộc họ Ngũ gia bì Araliaceae.

Tam thất (Radix pseudo-ginseng) là rễ phơi khô của cây tam thất. Tên kim bất hoán (vảng không đổi) có nghĩa là vị thuốc rất quý, vàng không đổi được.

Tên tam thất có nhiều cách giải thích: Trong sách Bản thảo cương mục ghi vì cây có 3 lá ờ bên trái, 4 lá ờ bên phải (?) do đó có tên tam thất. Nhưng có người lại nói tam = ba có ý nói từ lúc nói gieo đến lúc ra hoa phải 3 năm. Thất = bảy, ý nói từ lúc gieo đến khi thu hoạch rễ bán được phải mất 7 năm. Có người lại nói vì lá tam thất có từ 3 đến 7 lá chét.

A. Mô tả cây

Tam thất là một loại cò nhỏ, sống lâu năm. Lá 19- CTVN 289 mọc vòng 3-4 lá một, cuống lá dài 3-6cm. mỗi cuống lá mong từ 3-7 lá chét hình mác dài, mép lá có răng cưa nhỏ. cuống lá chét dài 0,6-l,2cm.

Cụm hoa tam thất hình tán mọc ở đẩu cành mang hoa. Có hoa đơn tính, có hoa lưỡng tính, cùng tồn tại. Lá đài 5, màu xanh. Cánh hoa 5, màu xanh nhạt. Nhi 5. Bầu hạ hai ngăn.

Quả mọng hình thận, khi chín có màu đỏ, trong có hai hạt hình cầu. B. Phân bố, thu hái và chế biến Cây tam thất được trổng từ lâu nhưng với một lượng ít ở tỉnh Hà Giang (Đồng Vãn), Lào Cai (Mườne Khương, Bát Xát, Phà Lùng), Cao Bằng, … tại các vùng núi cao 1.200- 1.500m. Cần chọn những nơi sườn núi ít gió mạnh, phải làm dàn che nắng và phải rào để bảo vệ chống chuột, sóc hay đến ăn củ.

Đất phải được bón phân và chuẩn bị kỹ từ một nãm trước, chia thành luống dọc cách nhau 1 mét. Tháng 10-11 chọn những hạt ở những cây đã mọc 3-4 năm. Gieo ngay vào vườn ươm. Tháng 2-3 nãm sau mới mọc. Một năm sau, vào tháng 1-2 có thể đào cây con, cắt bỏ lá gốc, trồng vào ruộng chính thức. Sau 3 đến 7 năm mới bát đầu thu hoạch.

Thường cây càng lâu năm rẻ củ càng to. Situ khi rửa sạch bùn đất, cắt bỏ rẽ con, đem phơi nắng cho hơi héo, đem lăn, vò cho mềm, lại phơi nắng và vò hoặc lãn; làm như vậy từ 3 đến 5 lần mới phơi cho khó hán. Có kill ngưừi ta cho vào túi gai lắc cho rễ thành đen bóng là được. Giá trị thu mua cãn cứ vào trọng lượng củ.

Người ta chia ra:

Loại 1: 105-130 cù nặng lkg

Loại 2: 160-220 cù nặng Ikg

Loại 3: 240-260 củ nặng lkg

Cây tam thất còn được ưổng ở Trung Quốc: Vân Nam, Quảng Tây, Tứ Xuyên, Hổ Bắc, Giang Tây. Vân Nam trổng nhiều nhất và tam thất Vân Nam được coi là tót nhất.

Một số vị thuốc khác tại Kiều Gia Đường:

  1. Xuyên Khung
  2. Đương quy
  3. Ý Dĩ
  4. Sử quân tử

C. Thành phần hóa học

Năm 1937-1941, hai tác giả Trung Quốc Triệu Thừa Cổ và Chu Nhiệm Hoàng đã nghiên cứu và lấy được từ tam thất hai chất saponin: Arasaponin A và arasaponin B. Arasaponin A (CMH5,Oi0) là một chất bột, dẽ tan trong rượu metylic, etylic và amylic, hơi tan trong nước, không tan Ương ẽte và axetỏn, độ chảy 195- 2I0°C, năng suất quay cực +23°, kết hợp vói axit axetic cho một chất có tinh thể với công thức C30Hj5O!0(CH3O)7 có độ chảy 25 6″.

Thủy phân bằng axit loãng sẽ cho arasapogenin A C^HjgOj, đường và hai chất có tinh thể: một châi có độ chảy 244°, một chất có độ chảy 252″. Arasaponin B (C,2H3KOio) cũng là một chất bột dẻ tan trong nước và rượu metylic, hơi tan trong rượu etylic 1Ọ0° và rượu amylic, độ chày 190-200°, độ quay cực +8°. Thủy phân bằng axit trong dung dịch rượu sẽ cho arasapogenin B C,9H,,Oj có độ chảy 247″ và đường ưong đó có glucoza.

Năm 1950, Hứa Thực Phương chiết dược từ tam thất ba chất saponin: Saponin A C4SH?riO,fl tan ưong rượu amylic nóng và một saponin không tan ưong rượu amylic nóng. Kết hợp với axit axetic khô kiệt, sẽ được một chất có tinh thể CwHs0 3(CH3CO) có độ chảy 216°.

D. Tác dụng dược lý

Năm 1937, hai tác giả Triệu Thừa cổ và Chu Nhiệm Hoàng đă nhân xét thây tính chất các saponin trong tam thất không giống các saponin thường:

Rất ít độc đối với cá: Thả cá vàng vào dung dịch 1/ 1.000 hoặc 1/500 sau 24 giờ không có hiện tượng trúng độc. Tiêm vào chó đánh mê bằng ête, l-20mg arasaponin A hoặc B khống tháy có sự thay đổi rõ rệt đối với huyết áp, với tim và hò hấp. Đôi với khúc ruột cồ lập của thỏ và tứ cung cô lập cùa chuột bạch không có sự thay đổi. Đoàn Thị Nhu, Vũ Thi Tàm và Nguyễn Thị Thọ (Thông háo dược liệu, 1977, 4, 14-20, Hà Nội) dã nghiên cứu tác dụng của tam thất ưên súc vật thí nghiệm và dã đi đến một số kết luận sau đày:

1. Rễ tam thất làm tăng khả năng hoạt động của súc vật thể hiện ở kéo dài thời gian bơi cùa lô chuột thử thuớc so với một lô đối chứng (những chuột này mang một cục chì nặng kẹp vào đuôi khi bơi để làm chóng mệt).

2. Rễ tam thất có tác dụng làm tàng sức đề kháng của súc vật đối với yếu tố độc hại như liều độc uabain với tim, nhiệt độ môi trường xung quanh quá cao hoặc quá thấp vượt ngoài giới hạn điều hòa của cơ thể.

3. Rễ tam thất có khả năng kháng lại hiện tượng giảm lượng prothrombin trong máu thò và giảm khả năng máu đông gày thực nghiệm với dicumarol.

4. Rễ tam thất khác với nhân sâm không có tác 290 dụng gây tăng huyết áp.

5. Đối với tác dụng nội tiết.

a) Rễ tam thất thí nghiệm trên chuột cống cái non với liều 5g/kg uống trong 6 ngày đã làm tăng trọng lượng tử cung một cách có ý nghĩa so với lô đổi chứng, chứng tỏ tam thất có tác dụng hướng sinh dục trên súc vật cái;

b) Rẻ tam thất thí nghiệm trên chuột cống đực non với liều 5g/kg uống ưong 6 ngày khóng làm thay đổi một dách có ý nghĩa trọng lượng tinh hoàn và tuyến tiền liệt so vói chuột đối chứng, chứng tỏ tam thất không có tác dụng hưóng sinh dục trên súc vật đục với liêu này;

c) So sánh hoạt tính gây động đực của những rc tam thất có độ tuổi khác nhau (3 nãm và 5 nãm) thì rễ tam thát 3 năm chí gây động dục 50% sô’ súc vủt thí nghiệm với liều 10g/kg trong khi rễ lam thất 5 năm gây cùng tác dụng này với lieu 5g/kg. Điều đó chứng tò rẻ tam thất 5 năm có hoạt tính gây động dục 2 lấn mạnh hơn rễ tam thít 3 năm.

d) Nghiên cứu hoạt tính gây động dục cùa lá và rễ phụ tam thát và căn cứ vào những liều có tác dụng gây động dục với tỷ lệ súc vật tương đương để so sánh thì thấy lá tam thất có hoạt tính yếu hơn khoảng 20 lần và rẻ phụ tam thất có hoạt tính yếu hơn khoảng 8-10 lần so với rẻ củ tam thất 5 năm.

Nhận xét những kết quả trên đáy chúng tôi thấy rằng liều 5g/kg nghĩa là 250g cho người nạng 50kg trong một ngày là không có trong thực tế. Thường nhân dán chỉ dùng 2-6g một ngày. Cho nên những dẫn liệu trên đây mới có giá trị tham khảo (Đỗ Tất Lợi).

E. Công dụng và liều dùng

Theo tài liệu cô: Tam thất vị ngọt, hơi đắng, tính ôn, vào 2 kinh can và vị.

Nhân dân coi tam thất là một vị thuốc cầm máu dùng trong các trường hợp chảy máu, bị đánh tổn thương, vì ứ huyết mà sưng đau. Ngày dùng 4-8g dưới dạng thuốc sắc hoặc thuốc bột.

Dùng ngoài có tác dụng cầm máu tại chỗ. Tại những nơi trồng tam thất, người ta coi tam thất là một vị thuốc bổ không kém nhân sâm, dùng thay nhân sâm.

Chú thích:

1. Mặc dầu tam thất được trổng ở Hà Giang và Lào Cai từ lâu nhưng việc sử dụng trong nước hầu như rất hiếm. Phần lớn xuất sang Trung Quốc. Theo tài liệu cũ hàng năm ta nhập của Vân Nam Trung Quốc chừng 15-18 tấn tam thất để rồi lại xuất sang Hồng Kông. Gần đây mới bắt đầu đưựoc sử dụng rộng rãi trong nưóc làm thuốc bổ như vị nhàn sâm cho nén có ten nhân sân tam thái hay sâm tam thát.

2. Ngoài vị tam thất chính kể trên, trong nhân dân ta còn dùng rẫ một cây nữa với tên thổ tam thất hay tam thất. Cây này đã được xác định là Gynura scgetum (Lour.) Meư. hoặc Gynwa pinnatifida thuộc họ Cúc Astcraceae (Compositae). Trổng ở đồng bằng cũng được. Thổ tam thất là một loại cỏ sống lâu nám, cao chừng 690cm. Rễ và lá đều mềm, có nhiều đám đôm tím. Lá to có những thùy to cắt sâu; thùy hình mác, mép có răng cưa. Mùa thu ra cụm hoa hình đấu. Hoa hình ống màu vàng. Lá và rễ dùng làm thuốc cầm máu như vị tam thất. Có khi dùng chữa rắn cắn. Một cày thuộc họ Gừng Zingiheraceae loài Stabỉianihus thorelli Gagnep. có thán rễ nhỏ cũng được bán với tên tam thất. Cần chú ý tránh nhâm lãn, nhất là mua giá quá đắt một cây trổng rất dễ, ít giá trị. Còn một cây nữa là tam thất Vũ diệp ( Panax bipinnatifidus),

Đánh giá

Chưa có đánh giá nào.

Hãy là người đầu tiên nhận xét “Tam thất”

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

ĐẶT MUA SẢN PHẨM

Phí vận chuyển toàn quốc chỉ 0-20.000Đ (Giao hàng, thu tiền tận nhà)

Bỏ trống ô số lượng nếu bạn cần tư vấn

Chúng tôi sẽ liên hệ lại ngay khi nhận được thông tin